• E-Bestel
    X

Voeding in de Zorg - maart 2019

Ook jonge mensen hebben soms zorg nodig. Mirella werkt al 20 jaar in het ziekenhuis op de kinderafdeling, waar voeding natuurlijk een belangrijke rol speelt. Lillian werkt als activiteitenbegeleidster met jongeren met een verstandelijke beperking. Van hen heeft ongeveer 70 tot 80 % overgewicht. We geven tips over koken met jongeren én checken de feiten op het gebied van gezond eten voor deze groep. Veel leesplezier!


6 slimme voedingstips voor jongeren

Iedere dag een gezonde maaltijd voor jongeren op tafel zetten is best een uitdaging. Je wilt natuurlijk niet dat de frituurpan overuren draait. Met deze tips maak je het eetmoment leuk én zorg je ervoor dat ze alle voedingsstoffen binnenkrijgen.

  1. Laat ze meedenken!
    Heb je zelf geen inspiratie? Vraag dan waar ze trek in hebben. Ga samen op zoek naar leuke recepten en maak een boodschappenlijstje. Natuurlijk probeer je zoveel mogelijk gezonde producten op het lijstje te krijgen ;).
     
  2. Gebruik handige apps
    Er zijn veel verschillende apps die het koken een stuk makkelijker maken. De app van het Voedingscentrum is er zo een (bekijk de app). En wist je dat er een speciale Kookapp is voor mensen met een licht verstandelijke beperking?
     
  3. Samen de boodschappen doen!
    Samen boodschappen doen is goed en gezellig. Probeer je wel aan het lijstje te houden en niet te zwichten voor de verleidingen op de winkelvloer. Zijn alle basisproducten nog in huis? Nee? Dan is dit een mooi moment om samen de voorraad aan te vullen.
     
  4. Denk aan de portiegrootte
    Voor sommige jongeren is het moeilijk om maat te houden. Let daarom op de juiste portiegrootte en zorg ervoor dat één keer opscheppen de standaard is. Zo kunnen ze genieten, zonder zicht te overeten.
     
  5. Hou rekening met smaak
    Smaakvoorkeuren worden niet alleen door het eten zelf bepaald, maar ook door de leeftijd. Jongeren en ouderen waarderen smaak anders, zo blijkt uit onderzoek. Het gaat niet alleen om het proeven van verschillende smaken, maar net zo goed om de complexe interactie tussen smaaksensatie, emoties en informatie die in ons geheugen is opgeslagen.
     
  6. Zuivel als voedzaam toetje
    Jongeren drinken graag frisdrank, maar laten zuivel steeds vaker staan. En dat terwijl het advies voor jongeren is om dagelijks 3 porties zuivel te nemen. Melk en melkproducten bevatten veel essentiële voedingsstoffen, zoals calcium en eiwitten. Verleid ze en maak eens tropische kwark met fruit en kokos of driedubbelvla.
     

Fabels en feiten over jongeren en eten 

Voor jongeren is gezonde voeding extra belangrijk. Is zuivel een goede keuze? Kunnen ze hyperactief worden van eten? Hoe zit het met frisdrank? En hebben ze extra vitamines nodig? Wij zochten het uit!

Jongeren hebben zuivel nodig
Feit!
Jongeren tussen de 14 en 18 jaar krijgen het advies om 3 porties zuivel per dag te nemen. Melk en melkproducten hebben een hoge ‘nutriëntendichtheid’. Dit betekent dat zuivel veel belangrijke voedingsstoffen zoals eiwit en calcium bevat. Mel is van nature een belangrijke bron van calcium, fosfor, kalium, vitamine B2 en B12.

Je kunt niet hyperactief worden van suiker
Feit!
Er zijn veel onderzoeken gedaan naar de link tussen suiker en hyperactiviteit. Uit vergelijkingen en combinaties van deze onderzoeken blijkt dat suiker niet de oorzaak is van hyperactief gedrag.

Wel is het zo dat als je veel suikerrijke voedingsmiddelen neemt, je wellicht gezonde producten laat staan. Dat zijn juist de producten die rijk zijn aan goede voedingsstoffen. Door een onvolwaardige voeding kunnen jongeren vermoeid raken of darmklachten krijgen. En dit kan wel onrustiger gedrag veroorzaken.

Een paar glazen frisdrank per dag kunnen geen kwaad
Fabel!
Uit onderzoek blijkt dat dagelijkse consumptie van suikerhoudende dranken ongezond is en zorgt voor een verhoogd lichaamsgewicht. Het is beter om te kiezen voor thee (zonder suiker) of water. Af en toe een glaasje frisdrank kan natuurlijk wel.

Jongeren hebben extra vitamines nodig
Fabel!
Er gebeurt van alles in het lichaam van jongeren. Het lichaam ondergaat een groeispurt en de hormoonhuishouding wordt op zijn kop gezet. Dit heeft invloed op de hoeveelheid vitamines en mineralen die ze dagelijks nodig hebben. Gezonde voeding is in deze periode extra belangrijk. Wanneer jongeren gezond en gevarieerd eten zijn supplementen niet nodig. Tieners met een donkere huid, die een hoofddoek dragen of minder dan een kwartier per dag buiten komen krijgen wel het advies om dagelijks 10 microgram vitamine D te nemen.

Een paar glazen frisdrank per dag kunnen geen kwaad
Fabel!
Uit onderzoek blijkt dat dagelijkse consumptie van suikerhoudende dranken ongezond is en zorgt voor een verhoogd lichaamsgewicht. Het is beter om te kiezen voor thee (zonder suiker) of water. Af en toe een glaasje frisdrank kan natuurlijk wel. 

Jongeren hebben extra vitamines nodig
Fabel!
Er gebeurt van alles in het lichaam van jongeren. Het lichaam ondergaat een groeispurt en de hormoonhuishouding wordt op zijn kop gezet. Dit heeft invloed op de hoeveelheid vitamines en mineralen die ze dagelijks nodig hebben. Gezonde voeding is in deze periode extra belangrijk. Wanneer jongeren gezond en gevarieerd eten zijn supplementen niet nodig. Tieners met een donkere huid, die een hoofddoek dragen of minder dan een kwartier per dag buiten komen krijgen wel het advies om dagelijks 10 microgram vitamine D te nemen.


Nee bestaat even niet

Ik was verbaasd toen het meisje dat was ontslagen na een blindedarmoperatie zich opnieuw meldde. Het ging niet goed met haar; eten en slapen lukten niet. Zij en haar ouders waren bekaf. Dat was te zien én te merken. Moeder smeekte met tranen in haar ogen of dochter alsjeblieft iets wilde eten. Dat zie je vaker: ouders willen hun kind te vriend houden en durven niet streng te zijn. Ik begrijp dat helemaal. Het valt ook niet mee als je kind ineens in het ziekenhuis ligt. 

Ik werk al 20 jaar bij ZGT (ziekenhuisgroep Twente) in Almelo en Hengelo op de kinderafdeling als voedingsassistent, maar inmiddels ook als helpende. Werken met jongeren in de zorg is het mooiste wat er is. Onze patiënten zijn tussen de 2 weken en 18 jaar oud. Voeding is erg belangrijk voor zowel de allerkleinsten als de jongvolwassenen. We hebben geen centrale keuken, maar wel veel inspraak in het eten en drinken dat wordt besteld. Ik zit in een speciale werkgroep die zich hiermee bezighoudt. Soms gaat het niet helemaal goed en krijgen we bijvoorbeeld rijstwafeltjes met zeezout voor de baby’s. Dan is het maar goed dat wij meekijken en meedenken.

Op onze kinderafdelingen is niets te gek. Ouders kunnen natuurlijk blijven slapen en daardoor 24 uur per dag bij hun kind zijn. Hebben ze speciale wensen qua voeding? Dan proberen we dat te regelen. Doordat je zo intensief voor mensen zorgt en ze van zo dichtbij meemaakt, bouw je een band op. Laatst nog was er een jonge diabeet die door zijn groei en ontwikkeling helemaal ontregeld was. Hij heeft een flinke tijd bij ons op de afdeling gelegen. Het is best even slikken als iemand dan weer naar huis gaat.

Goed en gezond eten is belangrijk. Daar letten we natuurlijk op. Maar weet je wat misschien nog wel belangrijker is? Een goede sfeer en even de zorg wegnemen. Voeding is een perfect middel om dat te bereiken. Als het kan eten onze kinderen in de speelkamer en de tieners in de tienerkamer. Soms maken we samen pizza. Dat is een groot succes. Even de ellende vergeten, even ontspannen en samen genieten.

De ouders van het meisje dat voor de tweede keer bij ons kwam, konden eindelijk ontspannen. En het meisje zelf? Dat herstelde binnen twee dagen! Ze ging weg met een lach op haar gezicht, en haar ouders ook. Kijk, daar doe je het voor!


Dit is wat Lillian Schönhage opvalt!

De mensen bij mij in de dagbestedingsgroepen zijn allemaal anders. Het zijn mannen en vrouwen van verschillende leeftijden en met uiteenlopende ziektebeelden. Eén ding hebben ze gemeen: een verstandelijke beperking. Daarnaast heeft een groot deel van mijn gemêleerde groepen nog een overeenkomst, een probleem dat vooral bij de jongvolwassenen speelt. Ongeveer 70 tot 80 % van deze jonge mensen heeft overgewicht.

Overgewichtprobleem bij jongeren
Neem nou een meisje dat al een tijd bij me komt. Ze is net 18 jaar geworden en nu al 20 kilo te zwaar. Gelukkig hebben haar ouders actie ondernomen en gaat ze nu naar de diëtist. Het is mooi om te zien dat ze werkt aan haar gezondheid. Echt begrijpen doet ze het helaas niet. Afgelopen week zag ik haar 3 kiwi’s en een appel achter elkaar opeten. Ze dacht echt dat ze heel gezond bezig was.

Keuzevrijheid en geen grenzen
De meeste jonge mensen met wie ik werk, hebben eigenlijk geen idee wat gezonde voeding is. Ze eten een broodje shoarma, nemen er een beetje ijsbergsla bij en denken dan dat het een gezonde maaltijd is. Bovendien kunnen ze totaal geen maat houden. Dat vinden veel mensen moeilijk, maar zij hebben echt geen stemmetje dat zegt: stop nu met eten. Ze eten daardoor veel te veel en gaan regelmatig over de grens. Ik vind het mooi dat cliënten steeds meer keuzevrijheid hebben, maar het heeft wel een nadeel. Ik zie ze namelijk vaak met hun “zakgeld” naar de supermarkt in het dorp gaan en terugkomen met én twee saucijzenbroodjes én een broodje frikandel én een enorme zak snoep.

Creatief denken
Ik ben derdejaarsstudent voeding & diëtetiek en heb aan de kunstacademie gestudeerd. Al die ervaring komt nu goed van pas. Laatst heb ik sessies georganiseerd, waarin we gezonde voedingsmiddelen lieten zien zoals fruit. Eerst gingen we over fruit praten, vervolgens hebben we het nageschilderd en geproefd. Eén jongen wilde zelfs een gedichtje over fruit schrijven. Je moet dus echt op zoek gaan naar een goede manier om over gezonde voeding te vertellen, zodat de informatie ook een beetje blijft hangen. Voor mij werkt het om dat op een creatieve manier te doen. Ik geef ook gastlessen op de MMZ-opleiding (Maatschappelijke zorg) om toekomstige woon- en activiteitenbegeleiders meer te leren over gezonde voeding, zodat zij dit weer op hun cliënten kunnen overdragen.

Ambassadeurs 
Eigenlijk hebben we binnen iedere instelling een ambassadeur nodig. Dat ben ik bij ons. Ik zorg ervoor dat gezonde voeding op de agenda blijft staan, dat we er op verschillende manieren en op verschillende momenten aandacht aan besteden. Want het overgewichtsprobleem loopt de spuigaten uit en het gebeurt onder onze ogen. Alleen als we alert blijven en er continu bovenop zitten, kunnen we ervoor zorgen dat jongeren in de zorg gezonder gaan eten!