• E-Bestel
    X

Voeding in de Zorg - februari 2019


Duurzaam in de zorg: 5 tips

Wat is duurzaamheid eigenlijk? Er zijn veel verschillende manieren om duurzamer te leven. Het komt er eigenlijk op neer dat je leeft zonder dat dit nadelig is voor mens en milieu. Bewuster leven zou je dus kunnen zeggen. Eén van de aspecten waar je op kunt letten is duurzame voeding. Maar hoe doe je dat in de praktijk? We geven je 5 tips.

1. Verspil zo min mogelijk voedsel
Wist je dat ongeveer 40 procent van eten en drinken dat is ingekocht door zorginstellingen in de vuilnisbak belandt? Zorg er daarom voor dat je niet meer inkoopt dan nodig is. Maak een wekelijks plan voor de maaltijden en een boodschappenlijst voor de inkopen.

2. Zet minder vlees op het menu
Voor het produceren van vlees is heel veel water nodig. Bovendien zorgt het voor uitstoot van broeikasgassen. Kies daarom regelmatig voor vegetarische maaltijden. Lees hier meer over vegetarische eten.

3. Let bij groente en fruit op herkomst en seizoen
Koop je weleens sperziebonen die uit Kenia komen? Best jammer, als je ook kunt kiezen voor groente van het seizoen uit Nederland. Op deze kalender staat precies wat de groente- en fruitsoorten van het seizoen zijn.

4. Deksel op de pan
Een heel slim trucje is: doe altijd de deksel op de pan als je groente, aardappelen, rijst of pasta kookt. Wist je dat je daarmee twee tot drie keer minder energie verbruikt?

5. Kies voor keurmerken zoals Planet Proof 
Op het etiket staan verschillende keurmerken, zoals het Planet Proof keurmerk. Dat is een onafhankelijk keurmerk voor duurzame producten. Zo weet je zeker dat je een product koopt dat goed is voor mens, dier, natuur en milieu.


Croutons, broodpap en chili sin carne

Het eetmoment is altijd een bijzonder moment in de zorg. Dat weet ik als geen ander. Ik heb een tijd als vrijwilliger bij het verzorgingshuis bij mij om de hoek gewerkt om te assisteren tijdens de avondmaaltijden. Daar leerde ik dat gezonde voeding niet alleen om jezelf, maar ook om je omgeving gaat. Voor mij was het logisch om me verder te verdiepen in duurzame voeding en nu geef ik bedrijven advies over het verduurzamen van de voedselketen. Hoe duurzaam voeding in de zorg eigenlijk?

Wat mij altijd opviel was de hoeveelheid brood die werd besteld. Het oude brood was nog lang niet op en de bakker kwam de volgende ochtend alweer vrolijk fluitend een lading nieuwe broden brengen. Het brood van de dag ervoor belandde in de vuilnisbak. Zonde! Waarom werd er niet wat minder brood besteld? Veel ouderen vinden brood juist lekkerder als het ouder is en kunnen het makkelijker eten. Als het brood echt oud is hoef je het ook nog niet weg te gooien. Je kunt er prima wentelteefjes van maken, croutons voor in de soep, of wat dacht je van ouderwetse broodpap? En weet je wat ik weleens doe met oud brood als ik geen tijd heb om er iets mee te doen? Dan vries ik het even in, zodat ik het later kan verwerken.

Vlees is voor veel mensen de belangrijkste maaltijdcomponent. Vooral rood vlees is niet goed voor de gezondheid én niet goed voor het milieu. Nu snap ik best dat je de bewoners niet opeens een veganistische tofuburger voor kunt zetten. Maar je kunt wel stapje voor stapje minder vlees eten. Zo kun je minder vlees gebruiken in een gerecht, dan scheelt al enorm. Gebruik bijvoorbeeld minder gehakt in de chili con carne. Misschien lukt het wel om na een tijdje een chili sin carne te maken. De kidneybonen zijn een goede eiwitbron.

Het hele jaar door kun je alle soorten groente en fruit kopen. Maar zeg nou zelf: het is toch niet nodig om maiskolven uit Kenia kopen, terwijl ze in het seizoen gewoon uit Nederland komen? In deze kalender staat precies wat de beste keuze is. Wist je trouwens dat diepvriesgroente ook helemaal geen slechte keuze is? Je moet de groente niet te lang in de vriezer laten liggen, want dat kost veel energie. Maar je kunt wel een precies afgepaste hoeveelheid klaarmaken en dat zorg weer voor minder verspilling.

Kortom: ik ben positief over duurzamer eten in de zorg! Ik daag jullie allemaal uit om slim in te kopen, niet te veel weg te gooien, minder vlees te eten én groente en fruit van het seizoen te kopen. Dan kunnen we samen echt het verschil maken!


Wat is waar over vegetarisch eten?

Ongeveer 67% van alle Nederlanders eet niet iedere dag vlees. En dat percentage zogenaamde ‘flexitariërs’ stijgt. Ook zijn er steeds meer mensen die helemaal geen vlees of vis eten en vegetariër of veganist zijn. Wat is waar over geen vlees eten? We hebben drie uitspraken voor je gecheckt.

1. Vegetarisch eten is duurzamer
Feit! Als je meer plantaardig en minder dierlijk voedsel eet, is dat positief voor het milieu. Een voorbeeld: als iedereen in Nederland één dag per week alle dierlijke producten vervangt door voedingsmiddelen op basis van soja, is dat qua CO2-uitstoot te vergelijken met 430.000 minder auto’s op de weg (bron: Voeding & Visie).

Wel is het zo dat dieren plantaardige stoffen die niet eetbaar zijn voor mensen, kunnen omzetten in eetbare eiwitten. Varkens eten bijvoorbeeld afval uit de voedingsmiddelenindustrie (bietenpulp en aardappelschillen). Daarnaast is een deel van onze landbouwgrond alleen geschikt voor vee en niet voor akkerbouw. En tot slot is rundvlees deels een bijproduct van koeien die geen melk meer geven, en is dus beschikbaar (bron: Voedingscentrum).

2. Als je vegetarisch eet mag je ook geen melkproducten
Fabel! Als je vegetarisch eet schrap je vlees (en vis) uit je menu. Vegetariërs eten wel zuivel en andere dierlijke producten, zoals eieren. Veganisten gebruiken geen enkel product van dierlijke herkomst, ze dragen dus bijvoorbeeld ook geen leren schoenen.

3. Vegetarisch eten is minder gezond
Fabel! Als je kiest voor de juiste vervanging kan een vegetarisch voedingspatroon heel volwaardig en dus gezond zijn.

In een veganistisch voedingspatroon ontbreken voedingsmiddelen die een gunstig effect hebben op de gezondheid. Het gaat bijvoorbeeld om vis en melk- en melkproducten. Vitamine B12 komt bijvoorbeeld alleen voor in dierlijke producten. Daarom is het bij een veganistisch voedingspatroon essentieel om de juiste vervangende plantaardige producten te gebruiken en te kiezen voor aanvulling. Een diëtist kan hierover advies geven (Bron: Voedingscentrum).


Dit is wat Tina van Doorn opvalt

Bij BrabantZorg werken we in een team: een kok, iemand met een facilitaire achtergrond en ik als diëtist. Een prachtige combinatie, want zo komen alle facetten van eten, drinken en gastvrijheid aan bod. We houden ons bezig met verschillende projecten. Toen het verzoek bij ons projectteam binnenkwam om aandacht te besteden aan duurzaamheid was dat best een uitdaging…

Zorg voor ambassadeurs!
We zijn begonnen met uiteenzetten waar duurzaamheid volgens ons om draait. We kwamen tot: energie, mobiliteit, eten en drinken en afval scheiden. Maar hoe pak je dat vervolgens aan? Opeens dacht ik aan iets waardoor we medewerkers zouden uitdagen om na te denken over duurzaamheid. Zelf deed ik mee aan een challenge van de gemeente Oss. We besloten om die challenge ook binnen Brabantzorg uit te voeren: 100 mensen, 100 dagen, 100 procent restafval vrij. Dat was de uitdaging! Natuurlijk kozen we voor 100 ‘ambassadeurs’. Dat waren mensen die net als ik, al bezig zijn met duurzaamheid. De challenge is nog bezig, we zitten in de laatste fase. Maar de resultaten zijn heel goed.  We zijn nu in de zesde week van de challenge en zitten we op een gemiddelde van 1 kilogram restafval per huishouden per week. Dit ligt ver onder het gemiddelde van Nederland ( 3,6 kilogram per persoon per week). En weet je wat ik leuk vind? Dat die ambassadeurs praktische dingen delen met de rest van de medewerkers. Zoals: waar moeten papieren zakdoekjes en de melkcupjes bij? Wat doe je als er geen ruimte is om afval te scheiden? Samen bedenken we dan een oplossing.

Energie en mobiliteit
Bij BrabantZorg kiezen we voor groene stroom en zijn we er al jaren op gespitst ons energieverbruik te verminderen. Nieuw is de focus op mobiliteit. We hebben nu drie elektrische auto’s voor collega’s in de thuiszorg en zijn veel bewuster bezig met vervoer. Door daar samen over na te denken kun je zorgen voor veel efficiënter vervoer.

Duurzaam hoeft niet duur te zijn
Wat mij opvalt is dat er in de zorg nog lang niet door iedereen wordt nagedacht over duurzaamheid. Dat komt ook door de focus op budget als het gaat om eten en drinken. Het mag allemaal niet te veel kosten. Maar ik denk dat duurzaam niet altijd duur hoeft te zijn. Wij kijken nu bijvoorbeeld met de leverancier naar duurzame en biologische alternatieven. Bijvoorbeeld als het gaat om zuivel of vegetarische alternatieven voor vlees. Het valt mij op dat je door te schuiven in je bestelling niet eens meer geld kwijt bent.

Uitdaging
Het is een uitdaging om aandacht voor duurzaamheid te krijgen in de zorg. Maar als ik kijk wat het ons oplevert bij BrabantZorg, dan wil ik die iedereen die dit leest uitdagen om duurzamer te denken én te doen in de zorg. Wie doet er mee?